Door Sanne van der Meer 
De eettafel wordt voor veel meer gebruikt dan alleen ontbijt en avondeten. Je werkt er, kinderen maken er huiswerk en in het weekend zit je er misschien uren met vrienden. De verlichting moet daarom zowel functioneel als sfeervol zijn.
Met alleen een mooie lamp boven de tafel ben je er meestal niet. Een goed lichtplan voor de eetkamer bestaat uit verschillende lichtlagen. De centrale lamp verlicht het tafelblad, basisverlichting zorgt dat de rest van de ruimte niet donker blijft en accentverlichting brengt sfeer rond een kast, kunstwerk of wandplank.
Begin met het gebruik van de eettafel
Bepaal eerst waarvoor je de eettafel dagelijks gebruikt. Bij een tafel waaraan je alleen dineert, kan warm en gedimd licht voldoende zijn. Gebruik je dezelfde plek ook om te werken, lezen, knutselen of huiswerk te maken? Dan heb je op bepaalde momenten sterker en gelijkmatiger licht nodig.
Dimbare verlichting is in zo’n situatie bijzonder praktisch. Je kunt de lichtsterkte verhogen tijdens het werken en weer terugbrengen wanneer je gezellig wilt eten. Kies bij ledverlichting altijd een lamp en dimmer die technisch met elkaar compatibel zijn. Anders kan de verlichting gaan flikkeren, zoemen of onregelmatig dimmen.
Werk met drie soorten verlichting
Een evenwichtig lichtplan bestaat meestal uit basisverlichting, functionele verlichting en sfeerverlichting.
Basisverlichting
Basisverlichting verspreidt licht door de hele eetkamer. Hierdoor ontstaan er geen grote donkere vlakken rond de eettafel. Plafondlampen, inbouwspots en indirecte wandlampen kunnen hiervoor geschikt zijn.
Heb je een laag plafond of wil je het zicht in de ruimte zo open mogelijk houden? Dan kan een compacte led plafondlamp een praktische oplossing zijn. Ledplafondlampen zijn verkrijgbaar in verschillende vormen, lichtsterktes en kleurtemperaturen.
Functionele verlichting
De lamp boven de eettafel is de belangrijkste functionele lichtbron. Het licht moet het tafelblad voldoende verlichten zonder dat mensen worden verblind.
Een hanglamp is hiervoor populair, omdat het licht gericht op de tafel valt. Bij een lange tafel kun je kiezen voor een langwerpig armatuur, een lichtbalk of meerdere hanglampen naast elkaar.
Sfeer- en accentverlichting
Met accentverlichting voorkom je dat alle aandacht uitsluitend naar het felle licht boven de tafel gaat. Een kleine tafellamp op een dressoir, een wandlamp of verlichting in een vitrinekast brengt diepte in de ruimte.
Gebruik accentlicht bijvoorbeeld bij:
- Een servieskast
- Een wandplank
- Een schilderij of foto
- Een dressoir
- Een nis
- Een grote kamerplant
- Een decoratief wandpaneel
Schakel de verschillende lichtlagen bij voorkeur afzonderlijk. Zo gebruik je alleen de verlichting die op dat moment nodig is.
Hanglamp, plafondlamp of spots boven de eettafel?
De beste lamp voor boven de eettafel hangt af van de ruimte, de vorm van de tafel en de sfeer die je wilt creëren. Met een hanglamp kun je het licht heel gericht op het tafelblad laten vallen. Een model met een gesloten of halfopen kap voorkomt daarbij dat je rechtstreeks in de lichtbron kijkt. Zorg er wel voor dat de lamp het zicht op de mensen aan de overkant niet belemmert.
Heb je een laag plafond of wil je de ruimte optisch rustig houden? Dan zijn compacte plafondlampen een praktische keuze. Ze nemen weinig ruimte in en kunnen zowel de tafel als de omgeving verlichten. Let bij het kiezen niet alleen op het ontwerp, maar ook op de lichtopbrengst, de kleurtemperatuur en de mogelijkheid om het licht te dimmen.
Inbouwspots en richtbare plafondspots passen goed in een strak of modern interieur. Door meerdere spots te gebruiken, kun je het licht gelijkmatig over een lange eettafel verdelen. Richt ze zo dat het hele tafelblad wordt verlicht zonder dat het licht hinderlijk in de ogen schijnt.
Welke lamp past bij de vorm van je eettafel?
Stem ook de vorm van de verlichting af op die van de eettafel:
- Boven een ronde tafel werkt één centrale hang- of plafondlamp meestal het beste.
- Boven een rechthoekige tafel kun je kiezen voor een langwerpige lamp of meerdere lichtpunten naast elkaar.
- Boven een uitschuifbare eettafel is een railsysteem of een brede lamp handig, zodat ook het verlengde tafelblad voldoende licht krijgt.
Houd de verlichting in verhouding tot de tafel. Een kleine lamp kan boven een grote tafel verloren lijken, terwijl een te brede lamp de eethoek juist onrustig maakt.
Welke lamp past boven de eettafel?
De vorm en afmetingen van de tafel vormen een logisch uitgangspunt bij het kiezen van een armatuur.
Rechthoekige eettafel
Boven een langwerpige tafel werkt een lineaire hanglamp of een serie kleinere lampen goed. Daarmee wordt het volledige blad gelijkmatig verlicht.
Plaats je meerdere lampen naast elkaar? Verdeel ze dan symmetrisch en controleer of er geen donkere stukken tussen de lichtbundels ontstaan.
Ronde eettafel
Een ronde of compacte hanglamp sluit mooi aan bij de vorm van een ronde tafel. Een groepje kleinere pendels kan eveneens werken, mits de compositie rustig blijft en de lampen elkaar niet in de weg hangen.
Ovale of organische eettafel
Bij een ovale of organische tafel kun je kiezen voor een armatuur met afgeronde lijnen. Een langwerpige lamp kan ook, maar zorg dat deze duidelijk korter blijft dan het tafelblad.
Uitschuifbare tafel
Bij een uitschuifbare eettafel is een verstelbare lamp of een railsysteem praktisch. Controleer hoe de verlichting eruitziet wanneer de tafel zowel ingeschoven als volledig uitgeschoven is.
Hoe groot mag een eetkamerlamp zijn?
Een lamp moet in verhouding staan tot de tafel en de ruimte. Een klein armatuur kan boven een grote tafel wegvallen, terwijl een zeer brede lamp een compacte eetkamer zwaar en vol laat aanvoelen.
Als globale richtlijn kan een langwerpige lamp ongeveer de helft tot twee derde van de tafellengte beslaan. Dit is geen harde regel. De vorm van het armatuur, de lichtspreiding en het aantal lichtpunten tellen eveneens mee.
Let ook op de breedte. De lamp moet boven het tafelblad blijven, zodat mensen bij het opstaan niet tegen het armatuur aan lopen.
Je kunt de afmetingen van de lamp met karton of schilderstape nabootsen. Hang het model tijdelijk boven de tafel en bekijk het vanaf verschillende plekken in de kamer.
Hoe hoog hang je een lamp boven de eettafel?
Veel hanglampen hangen ongeveer 60 tot 75 centimeter boven het tafelblad, gemeten vanaf de onderkant van het armatuur. De ideale hoogte hangt echter af van de lamp, de plafondhoogte en de lengte van de mensen die aan tafel zitten.
Controleer vanuit een zittende positie of:
- Je gemakkelijk onder de lamp door kunt kijken
- Het oogcontact met tafelgenoten vrij blijft
- De lichtbron niet rechtstreeks in je ogen schijnt
- Het volledige tafelblad voldoende wordt verlicht
- De lamp niet hinderlijk aanwezig is wanneer je opstaat
Bij een transparant of open armatuur kan een zichtbare lichtbron sneller verblinden. Een matte lichtbron, diffuser of afgeschermd armatuur geeft meestal rustiger licht.
Kies indien mogelijk een lamp waarvan je de hoogte na montage nog kunt aanpassen.
Welke lichtkleur is prettig in de eetkamer?
De kleurtemperatuur van verlichting wordt uitgedrukt in kelvin. Een lagere waarde geeft warmer, geler licht; een hogere waarde geeft koeler en witter licht.
Voor een gezellige eetkamer wordt vaak warmwit licht rond 2700 kelvin gekozen. Wil je aan dezelfde tafel ook geconcentreerd werken? Dan kan ongeveer 3000 kelvin prettiger zijn.
Een lamp met instelbare kleurtemperatuur biedt meer flexibiliteit. Je kunt dan tijdens het werken neutraler licht gebruiken en voor een diner overschakelen naar warmer licht.
Let daarnaast op de kleurweergave. Een lamp met een goede kleurweergave laat eten, hout, stoffen en decoraties natuurlijker ogen. Een hoge CRI-waarde, bij voorkeur rond 90 of hoger, is daarom een prettige keuze boven een eettafel.
Hoeveel licht heb je nodig?
De benodigde hoeveelheid licht hangt af van:
- De afmetingen van de eetkamer
- De hoogte van het plafond
- De kleur van muren en meubels
- De vorm van de lampenkap
- Het aantal lichtpunten
- De hoeveelheid daglicht
- Het gebruik van de tafel
Donkere muren, plafonds en meubels absorberen meer licht dan lichte oppervlakken. In een donkere eetkamer kan daarom een grotere lichtopbrengst nodig zijn.
Kijk bij ledlampen naar het aantal lumen en niet alleen naar het wattage. Lumen geeft aan hoeveel zichtbaar licht de lamp produceert. Kies liever voldoende licht in combinatie met een dimmer dan een lamp die op zijn maximale stand al te zwak is.
Een hanglamp of plafondlamp?
Een hanglamp brengt de eettafel visueel naar voren en helpt om een open woonruimte in verschillende zones te verdelen. Het armatuur kan bovendien een belangrijk onderdeel van de interieurstijl worden.
Een plafondlamp is praktischer wanneer:
- Het plafond relatief laag is
- De tafel regelmatig wordt verplaatst
- Het aansluitpunt niet boven de tafel zit
- Je een rustige en open uitstraling wilt
- De ruimte meerdere functies heeft
- Je niet tegen een hangend armatuur aan wilt kijken
Je kunt een plafondlamp combineren met wandlampen, een vloerlamp of een tafellamp. Zo ontstaat alsnog voldoende sfeer en diepte.
Houd rekening met het aansluitpunt
Het lichtpunt in het plafond bevindt zich niet altijd precies boven het midden van de tafel. Laat de positie van de tafel echter niet volledig bepalen door een onhandig geplaatst aansluitpunt.
Mogelijke oplossingen zijn:
- Een plafondhaak en langer snoer
- Een verstelbare pendel
- Een plafondrail
- Meerdere draaibare spots
- Het laten verplaatsen van het lichtpunt
- Een armatuur met een verschuifbare plafondbevestiging
Controleer voor aankoop welke montagewijze de lamp gebruikt en of het plafond het gewicht van het armatuur kan dragen.
Laat werkzaamheden aan de elektrische installatie uitvoeren door een deskundige wanneer je niet over de benodigde kennis en ervaring beschikt.
Verlichting rond kasten en kunstwerken
Een eetkamer bevat vaak meer dan een tafel en stoelen. Een servieskast, dressoir of kunstwerk kan met afzonderlijke verlichting extra aandacht krijgen.
Ledstrips kunnen geschikt zijn voor een kast of wandplank, maar plaats ze zo dat je niet rechtstreeks tegen de losse lichtpuntjes aankijkt. Een profiel met een diffuse afdekking geeft een rustiger en gelijkmatiger resultaat.
Gebruik voor kunstwerken een gerichte wandlamp of spot. Controleer of de lichtbundel geen hinderlijke reflecties veroorzaakt op glas of glanzende oppervlakken.
Maak alle onderdelen afzonderlijk bedienbaar
Eén schakelaar voor alle verlichting is niet altijd praktisch. Door basislicht, tafelverlichting en accentlicht afzonderlijk te bedienen, kun je gemakkelijk verschillende sferen maken.
Denk ook aan:
- Een dimmer voor de tafellamp
- Een dubbele wandschakelaar
- Slimme lichtbronnen
- Vooraf ingestelde lichtscènes
- Bediening via een afstandsbediening of app
- Een fysieke schakelaar naast slimme bediening
Slimme verlichting is handig, maar zorg dat de lampen ook zonder telefoon eenvoudig te bedienen blijven.
Kies verlichting die met de ruimte meewerkt
Goede eetkamerverlichting is niet afhankelijk van één opvallende lamp. De beste resultaten ontstaan door gericht tafellicht te combineren met rustige basisverlichting en enkele sfeervolle accenten.
Let bij de centrale lamp vooral op de verhouding tot de tafel, de ophanghoogte, lichtkleur, kleurweergave en dimbaarheid. Daarmee creëer je een eetkamer die tijdens het werken helder en functioneel is, maar tijdens een diner warm en uitnodigend aanvoelt.
Lees ook
- Tips bij nieuwe verlichting en een lichtplan maken
- In vijf stappen zelf binnenverlichting ophangen
- Ontwerpen, plaatsen en onderhouden van lichtstraten
Vind je onze artikelen handig?
Voeg Lampen-winkels.nl toe als voorkeursbron in Google en zie onze artikelen vaker terug in Google.